GMS หรือ Google Mobile Services คือชุดบริการพื้นฐานที่ Google พัฒนาขึ้นเพื่อทำงานอยู่เหนือระบบปฏิบัติการ Android อีกชั้นหนึ่ง แม้ Android จะเป็นโปรเจกต์โอเพนซอร์สที่ผู้ผลิตทุกรายนำไปใช้ได้ แต่ GMS เป็นซอฟต์แวร์กรรมสิทธิ์ของ Google ที่ต้องได้รับอนุญาตแยกต่างหาก ความเข้าใจจุดนี้เป็นกุญแจสำคัญในการอธิบายว่าทำไมอุปกรณ์ Android บางเครื่องจึงมี Play Store ติดตั้งมาให้ ขณะที่บางเครื่องใช้งานได้เต็มรูปแบบแต่ไม่มีบริการของ Google เลย
ส่วนประกอบหลักของ GMS
โครงสร้างของ GMS ประกอบด้วยสามชั้นหลัก ชั้นแรกคือ Google Play Services ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างแอปพลิเคชันกับบริการของ Google ทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นการยืนยันตัวตนบัญชี การซิงก์ข้อมูล บริการตำแหน่งที่ตั้ง และการส่ง Push Notification ชั้นที่สองคือ Google Play Store ที่เป็นช่องทางจัดจำหน่ายและอัปเดตแอปอย่างเป็นทางการ และชั้นที่สามคือกลุ่มแอปพลิเคชันของ Google เอง เช่น Gmail, YouTube, Google Maps และ Google Chrome ทั้งสามชั้นนี้ถูกออกแบบให้ทำงานร่วมกันเป็นหนึ่งเดียว การติดตั้งเพียงบางส่วน เช่น ลงเฉพาะไฟล์ APK ของ Play Store จึงไม่ทำให้ระบบ GMS ทำงานได้สมบูรณ์
นอกจากนี้ GMS ยังมีส่วนประกอบที่ทำงานอยู่เบื้องหลังอย่างเงียบ ๆ คือ GMS Core ซึ่งเป็นไลบรารีและ API ที่นักพัฒนาแอปเรียกใช้โดยตรง เมื่อแอปใดต้องการแสดงแผนที่ ส่งการแจ้งเตือน หรือให้ผู้ใช้ล็อกอินด้วยบัญชี Google แอปนั้นจะเรียกผ่าน GMS Core เสมอ หากเครื่องไม่มี GMS Core แอปเหล่านั้นอาจเปิดไม่ติด เด้งออก หรือใช้งานได้เพียงบางฟังก์ชัน แม้ตัวไฟล์แอปจะติดตั้งสำเร็จก็ตาม
GMS ต่างจาก Android อย่างไร
Android ในฐานะ AOSP (Android Open Source Project) ให้เพียงระบบปฏิบัติการพื้นฐาน เช่น เคอร์เนล ระบบจัดการแอป และอินเทอร์เฟซหลัก ส่วนบริการเสริมที่ผู้ใช้คุ้นเคย อย่าง Play Store, การแจ้งเตือนผ่าน Firebase Cloud Messaging หรือแผนที่ Google ล้วนอยู่นอกเหนือ AOSP ทั้งสิ้น ผู้ผลิตที่ต้องการใส่ GMS ต้องผ่านกระบวนการรับรองจาก Google และเซ็นสัญญาอนุญาต จึงมีอุปกรณ์จำนวนมากที่รัน Android ได้แต่ไม่มี GMS
ในกรณีของอุปกรณ์ Huawei คำถามที่พบบ่อยคือ huawei มี gms หรือไม่ คำตอบขึ้นอยู่กับรุ่นและช่วงเวลาที่เปิดตัว รุ่นที่วางจำหน่ายก่อนเดือนพฤษภาคม 2019 ผ่านการรับรองจาก Google มาแล้วจึงมี GMS ครบถ้วนตั้งแต่แกะกล่อง ส่วนรุ่นที่เปิดตัวหลังจากนั้นใช้ HMS (Huawei Mobile Services) แทน ซึ่งเป็นชุดบริการที่ Huawei พัฒนาขึ้นเพื่อทำหน้าที่คล้ายกัน รายละเอียดการตรวจสอบรายรุ่นสามารถดูได้จากชุมชนผู้ใช้อย่างเป็นทางการ
เหตุผลที่ GMS สำคัญต่อประสบการณ์การใช้งาน
จากมุมมองทางเทคนิค GMS ไม่ใช่เพียงแอปร้านค้า แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่แอปหลายล้านตัวพึ่งพา บริการอย่าง Play Protect ทำหน้าที่สแกนแอปหามัลแวร์ ส่วน SafetyNet ช่วยยืนยันความสมบูรณ์ของอุปกรณ์ให้แอปธนาคารและแอปชำระเงินเชื่อถือได้ เมื่ออุปกรณ์ไม่มี GMS แอปกลุ่มนี้จึงต้องหาช่องทางทดแทน ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาเวอร์ชันที่รองรับ HMS หรือให้บริการผ่านเว็บเบราว์เซอร์แทน
สรุปแล้ว GMS คือเลเยอร์บริการที่แยกจากตัวระบบ Android โดยสิ้นเชิง การเข้าใจโครงสร้างนี้ช่วยให้ประเมินได้ถูกต้องว่าอาการต่าง ๆ บนอุปกรณ์ที่ไม่มี GMS เกิดจากข้อจำกัดของแอป หรือเกิดจากการขาดบริการระดับระบบ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญก่อนจะเลือกวิธีแก้ไขหรือทางเลือกที่เหมาะสมต่อไป
